Giới thiệu: Căn bệnh “Tuổi già” đang ngày càng trẻ hóa
Thoái hóa cột sống là một trong những nguyên nhân phổ biến nhất gây ra đau lưng, cổ và hạn chế vận động, ảnh hưởng lớn đến chất lượng cuộc sống. Theo quy luật tự nhiên, đây là một quá trình lão hóa của hệ xương khớp, thường gặp ở người lớn tuổi. Tuy nhiên, với lối sống hiện đại, ngồi nhiều, ít vận động và các thói quen sai tư thế, căn bệnh này đang có xu hướng xuất hiện ở cả những người trẻ tuổi, thậm chí từ 30-35 tuổi.
Việc điều trị thoái hóa cột sống là một quá trình lâu dài, đòi hỏi sự kiên trì và kết hợp nhiều phương pháp. Hiểu rõ về nguyên nhân, các lựa chọn điều trị và đặc biệt là chi phí liên quan sẽ giúp người bệnh chủ động hơn trong việc quản lý tình trạng của mình, giảm đau đớn và làm chậm quá trình tiến triển của bệnh. Bài viết này sẽ cung cấp một cái nhìn toàn diện về căn bệnh thoái hóa cột sống và các vấn đề xung quanh nó.
Thoái hóa Cột sống là gì? Các vị trí thường gặp
Thoái hóa cột sống là tình trạng bệnh lý mạn tính, mô tả sự hao mòn của sụn khớp, đĩa đệm và các đốt sống theo thời gian. Khi lớp sụn bao bọc các khớp xương bị mỏng đi và xù xì, các đầu xương có thể cọ xát vào nhau gây đau, viêm và hạn chế vận động. Đồng thời, đĩa đệm giữa các đốt sống bị mất nước, xẹp xuống, làm giảm khả năng giảm xóc của cột sống.
Các vị trí thoái hóa thường gặp nhất bao gồm:
- Thoái hóa cột sống cổ: Gây đau mỏi vùng vai gáy, có thể lan xuống cánh tay, bàn tay, gây tê bì, yếu cơ.
- Thoái hóa cột sống thắt lưng: Gây đau âm ỉ hoặc dữ dội ở vùng thắt lưng, có thể lan xuống mông, đùi, cẳng chân (đau thần kinh tọa), gây khó khăn khi cúi, gập người.
Nguyên nhân và các Yếu tố Nguy cơ
| Nguyên nhân/Yếu tố | Mô tả chi tiết |
|---|---|
| 1. Quá trình Lão hóa Tự nhiên | Đây là nguyên nhân chính. Theo thời gian, sụn và đĩa đệm mất dần tính đàn hồi và khả năng phục hồi. |
| 2. Yếu tố Cơ học & Nghề nghiệp | – Sai tư thế: Ngồi làm việc, học tập, sử dụng điện thoại sai tư thế trong thời gian dài. |
- Tính chất công việc: Công việc đòi hỏi phải mang vác nặng, đứng hoặc ngồi quá lâu (tài xế, công nhân, nhân viên văn phòng). | | 3. Thừa cân, Béo phì | Trọng lượng cơ thể lớn tạo áp lực nặng nề lên cột sống, đặc biệt là cột sống thắt lưng, đẩy nhanh quá trình thoái hóa. | | 4. Chấn thương | Các chấn thương trong quá khứ do tai nạn giao thông, tai nạn lao động, hoặc chơi thể thao có thể làm tổn thương cột sống. | | 5. Di truyền | Yếu tố di truyền có thể đóng một vai trò trong việc quyết định chất lượng của sụn khớp. | | 6. Chế độ Dinh dưỡng | Chế độ ăn thiếu canxi, vitamin D và các dưỡng chất cần thiết cho xương khớp. |
Các Phương pháp Điều trị Thoái hóa Cột sống Hiện nay
Mục tiêu điều trị là giảm đau, cải thiện chức năng vận động, và làm chậm quá trình thoái hóa. Điều trị được chia thành hai hướng chính:
1. Điều trị Bảo tồn (Không phẫu thuật)
Đây là lựa chọn ưu tiên hàng đầu và chiếm đa số các trường hợp.
- Thay đổi Lối sống và Vận động:
- Nghỉ ngơi hợp lý: Tránh các hoạt động gây đau trong giai đoạn cấp.
- Bài tập trị liệu: Các bài tập kéo giãn, tăng cường sức mạnh cho cơ lưng và cơ bụng dưới sự hướng dẫn của chuyên gia vật lý trị liệu là cực kỳ quan trọng.
- Các môn thể thao phù hợp: Bơi lội, yoga, đi bộ nhẹ nhàng.
- Vật lý trị liệu:
- Nhiệt trị liệu: Chườm nóng hoặc chườm lạnh để giảm đau, giảm co cứng cơ.
- Siêu âm trị liệu, sóng ngắn, điện xung: Giúp giảm đau, kháng viêm, làm mềm cơ.
- Kéo giãn cột sống: Giúp giảm áp lực lên đĩa đệm và rễ thần kinh.
- Sử dụng Thuốc:
- Thuốc giảm đau thông thường: Paracetamol.
- Thuốc kháng viêm không steroid (NSAIDs): Ibuprofen, Diclofenac, Meloxicam… (dạng uống hoặc bôi) để giảm đau và viêm. Cần thận trọng với tác dụng phụ trên dạ dày, thận.
- Thuốc giãn cơ: Giúp giảm co thắt cơ bắp.
- Thuốc giảm đau thần kinh: Dùng khi có chèn ép rễ thần kinh (Gabapentin, Pregabalin).
- Tiêm Corticosteroid ngoài màng cứng: Tiêm thuốc kháng viêm mạnh trực tiếp vào vùng bị ảnh hưởng để giảm đau nhanh chóng (tác dụng tạm thời).
2. Điều trị Can thiệp (Phẫu thuật)
Phẫu thuật chỉ được xem xét khi các phương pháp điều trị bảo tồn thất bại sau một thời gian dài (thường là 6 tháng), hoặc khi có các dấu hiệu chèn ép thần kinh nặng nề như:
- Đau dữ dội không đáp ứng với thuốc.
- Yếu liệt cơ, teo cơ.
- Rối loạn tiểu tiện, đại tiện (hội chứng đuôi ngựa).
Các phương pháp phẫu thuật có thể bao gồm: giải ép rễ thần kinh, cắt bỏ đĩa đệm, hàn xương liên thân đốt, thay đĩa đệm nhân tạo…
Chi phí Điều trị Thoái hóa Cột sống tại Việt Nam (Ước tính 2026)
| Hạng mục | Chi phí (chưa có BHYT/Bảo hiểm sức khỏe) | Ghi chú |
|---|---|---|
| Khám và Chẩn đoán | ||
| – Khám chuyên khoa Cơ xương khớp | 200.000 – 500.000 VNĐ/lần | Tại bệnh viện công/tư |
| – Chụp X-quang cột sống | 150.000 – 300.000 VNĐ | |
| – Chụp Cộng hưởng từ (MRI) | 2.000.000 – 4.000.000 VNĐ/vị trí | Đây là tiêu chuẩn vàng để chẩn đoán |
| Điều trị Bảo tồn | ||
| – Thuốc (NSAIDs, giãn cơ…) | 300.000 – 1.000.000 VNĐ/tháng | Tùy loại thuốc và liều lượng |
| – Vật lý trị liệu | 150.000 – 400.000 VNĐ/buổi | Thường cần một liệu trình 10-15 buổi |
| – Tiêm ngoài màng cứng | 3.000.000 – 7.000.000 VNĐ/lần | |
| Điều trị Phẫu thuật | ||
| – Phẫu thuật giải ép, cắt đĩa đệm | 40.000.000 – 80.000.000 VNĐ | Tùy phương pháp và bệnh viện |
| – Phẫu thuật hàn xương, đặt nẹp vít | 80.000.000 – 200.000.000+ VNĐ | Chi phí rất cao do vật liệu cấy ghép đắt tiền |
Lưu ý: BHYT có chi trả cho cả điều trị nội khoa và phẫu thuật, giúp giảm đáng kể chi phí. Bảo hiểm sức khỏe tư nhân cũng là một công cụ tài chính hữu hiệu cho các chi phí này.
Phòng ngừa Thoái hóa Cột sống: Chìa khóa Vàng cho Sức khỏe
- Duy trì tư thế đúng: Giữ lưng thẳng khi ngồi, đứng và đi. Màn hình máy tính nên ngang tầm mắt.
- Tránh ngồi hoặc đứng quá lâu: Sau mỗi 30-45 phút, hãy đứng dậy đi lại và vươn vai.
- Tập thể dục đều đặn: Tăng cường sức mạnh cho cơ lưng và cơ bụng để hỗ trợ cột sống.
- Kiểm soát cân nặng: Giảm áp lực cho cột sống.
- Bê vác đồ vật đúng cách: Ngồi xổm xuống, giữ thẳng lưng và dùng sức của chân để nâng vật lên, không cúi gập lưng.
- Bổ sung đủ Canxi và Vitamin D: Qua chế độ ăn (sữa, cá, rau xanh) và tắm nắng.
Câu hỏi thường gặp (FAQ)
1. Thoái hóa cột sống có chữa khỏi được không?
Thoái hóa là một quá trình tự nhiên, không thể chữa khỏi hoàn toàn để cột sống trở lại như ban đầu. Tuy nhiên, việc điều trị đúng cách có thể kiểm soát triệu chứng, làm chậm quá trình tiến triển của bệnh và giúp bạn có một cuộc sống gần như bình thường.
2. Đau lưng có phải luôn là do thoái hóa cột sống không?
Không. Đau lưng có rất nhiều nguyên nhân khác như căng cơ, thoát vị đĩa đệm, sỏi thận, hoặc các bệnh lý viêm nhiễm khác. Cần phải đi khám và có chẩn đoán hình ảnh (X-quang, MRI) để xác định chính xác nguyên nhân.
3. Nằm đệm cứng hay đệm mềm tốt hơn cho người bị thoái hóa?
Nên chọn một tấm đệm có độ cứng vừa phải, đủ để nâng đỡ đường cong tự nhiên của cột sống nhưng cũng đủ êm ái để tạo sự thoải mái. Đệm quá cứng hoặc quá mềm đều không tốt.
Kết luận
Thoái hóa cột sống là một bệnh lý phổ biến, gây ảnh hưởng không nhỏ đến sinh hoạt hàng ngày. Mặc dù không thể chữa khỏi hoàn toàn, nhưng chúng ta hoàn toàn có thể chung sống hòa bình với nó bằng cách thay đổi lối sống, tập luyện đúng cách và tuân thủ các phương pháp điều trị của bác sĩ. Điều trị bảo tồn là phương pháp chính và hiệu quả trong hầu hết các trường-hợp. Hãy lắng nghe cơ thể mình và chủ động phòng ngừa ngay từ khi còn trẻ bằng những thói quen lành mạnh để có một cột sống dẻo dai và một cuộc sống năng động.